Báo cáo tài chính đã được kiểm toán là bộ hồ sơ tài chính đã qua xác nhận độc lập, thứ mà ngân hàng, nhà đầu tư và bên mời thầu luôn đòi hỏi trước khi ký hợp tác. Theo Luật số 56/2024/QH15 sửa đổi Luật Kiểm toán độc lập, hiệu lực từ 1/1/2025, phạm vi doanh nghiệp bắt buộc kiểm toán đã mở rộng đáng kể, kéo theo nhu cầu hiểu đúng bản chất loại báo cáo này tăng mạnh trong giới doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Với doanh nghiệp đang chuẩn bị hồ sơ đấu thầu, vay vốn hoặc gọi vốn đầu tư, một bộ báo cáo tài chính đã được kiểm toán hợp lệ, có dấu đỏ và chữ ký kiểm toán viên, chính là bằng chứng pháp lý mạnh nhất về tính trung thực số liệu. Bài viết dưới đây, biên soạn dưới góc nhìn của MAN – 마스터 회계사 네트워크, giải đáp toàn diện từ định nghĩa, căn cứ pháp luật đến quy trình thực hiện.
| Báo cáo tài chính đã được kiểm toán là bộ báo cáo tài chính đã được kiểm toán viên độc lập kiểm tra, xác nhận tính trung thực và hợp lý của số liệu. |
| Dùng để làm gì: chứng minh tính minh bạch tài chính với ngân hàng, nhà đầu tư, cơ quan thuế và bên mời thầu. |
| Áp dụng cho ai: doanh nghiệp FDI, công ty đại chúng, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp nhà nước và (từ 2025) cả doanh nghiệp quy mô lớn theo Nghị định 90/2025/NĐ-CP. |
| Khi nào cần: khi lập báo cáo tài chính năm, khi tham gia đấu thầu, vay vốn hoặc theo yêu cầu bắt buộc của pháp luật. |
| Căn cứ pháp lý chính: Luật Kiểm toán độc lập 2011, Luật số 56/2024/QH15, Nghị định 17/2012/NĐ-CP và Nghị định 90/2025/NĐ-CP. |
Báo cáo tài chính đã được kiểm toán là gì theo quy định pháp luật?
Báo cáo tài chính đã được kiểm toán là bản báo cáo tài chính hoàn chỉnh của doanh nghiệp, sau khi được doanh nghiệp kiểm toán độc lập kiểm tra và đưa ra ý kiến bằng văn bản về tính trung thực, hợp lý của số liệu. Điểm khác biệt căn bản với báo cáo tài chính nội bộ: nó đi kèm báo cáo kiểm toán do kiểm toán viên hành nghề ký tên, đóng dấu, chịu trách nhiệm pháp lý về ý kiến đưa ra.
에 따르면 Luật Kiểm toán độc lập năm 2011 (sửa đổi bởi Luật số 56/2024/QH15), kiểm toán độc lập là việc kiểm toán viên hành nghề, doanh nghiệp kiểm toán kiểm tra, đưa ra ý kiến độc lập về báo cáo tài chính. Nhờ vậy, báo cáo tài chính đã được kiểm toán có giá trị chứng cứ cao hơn báo cáo tự lập, vì bên thứ ba không cần tự thẩm định lại số liệu.
Phân biệt báo cáo tài chính thường và báo cáo tài chính đã được kiểm toán
Báo cáo tài chính do kế toán tự lập chỉ phản ánh góc nhìn nội bộ, chưa qua xác minh độc lập. Báo cáo tài chính đã được kiểm toán phải trải qua ba giai đoạn: lập kế hoạch, thực hiện thủ tục kiểm toán trên thực địa và tổng hợp phát hành ý kiến. Kết quả có thể là chấp nhận toàn phần, chấp nhận từng phần, ý kiến ngoại trừ hoặc từ chối đưa ra ý kiến.
Sự khác biệt này quyết định giá trị pháp lý: một hợp đồng vay vốn ngân hàng, một hồ sơ mời thầu quốc tế hầu như không chấp nhận báo cáo tài chính chưa qua kiểm toán nếu doanh nghiệp thuộc diện hoặc tự nguyện cần chứng minh năng lực tài chính.
Vì sao báo cáo tài chính đã được kiểm toán quan trọng với doanh nghiệp và nhà đầu tư?
Với nhà đầu tư, báo cáo tài chính đã được kiểm toán là căn cứ để đánh giá đúng “sức khỏe” tài chính doanh nghiệp trước khi rót vốn, giảm thiểu rủi ro thông tin bất cân xứng. Với ngân hàng, đây là hồ sơ bắt buộc trong thẩm định tín dụng, ảnh hưởng trực tiếp đến hạn mức vay và lãi suất áp dụng.
Theo góc nhìn từ MAN – 마스터 회계사 네트워크, qua hơn 30 năm tư vấn kiểm toán cho doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, nhiều hồ sơ đấu thầu bị loại ngay vòng sơ tuyển chỉ vì báo cáo tài chính chưa được kiểm toán hoặc đã hết thời hạn tham chiếu. Đây là rủi ro hoàn toàn có thể phòng tránh nếu doanh nghiệp chủ động lên kế hoạch kiểm toán sớm.
Ngoài chức năng “chứng minh”, báo cáo tài chính đã được kiểm toán còn giúp ban lãnh đạo phát hiện sai sót hạch toán, gian lận tiềm ẩn hoặc điểm yếu trong kiểm soát nội bộ, những vấn đề mà bộ phận kế toán nội bộ đôi khi khó tự nhận diện.
Doanh nghiệp nào bắt buộc phải có báo cáo tài chính đã được kiểm toán?
Không phải mọi doanh nghiệp đều bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm, nhưng danh sách đối tượng bắt buộc đã mở rộng đáng kể từ năm 2025. Theo Luật Kiểm toán độc lập (bản sửa đổi) và 법령 90/2025/ND-CP, các nhóm sau thuộc diện bắt buộc:
- 외국인 투자 기업 (FDI).
- Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.
- Tổ chức tài chính, doanh nghiệp bảo hiểm, tái bảo hiểm, môi giới bảo hiểm.
- 상장 기업, 증권 발행 회사 및 증권 거래 기관.
- Doanh nghiệp nhà nước theo quy định của Luật Doanh nghiệp.
- Doanh nghiệp, tổ chức thực hiện dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A sử dụng vốn nhà nước.
Điểm mới đáng chú ý: 법령 90/2025/ND-CP bổ sung nhóm “doanh nghiệp khác có quy mô lớn” vào diện bắt buộc kiểm toán. Doanh nghiệp được coi là quy mô lớn nếu đáp ứng ít nhất 2 trong 3 tiêu chí: Tổng tài sản: Từ 100 tỷ đồng trở lên; Tổng doanh thu: Từ 300 tỷ đồng trở lên; Số lao động: Từ 200 người trở lên (tham gia bảo hiểm xã hội).
Doanh nghiệp nào có 2 năm liên tiếp không còn đáp ứng tiêu chí quy mô lớn thì được tạm thời không phải thực hiện kiểm toán bắt buộc, cho đến khi thỏa mãn tiêu chí trở lại.
더 많은 기사를 보려면 다음 링크를 클릭하세요: 호치민시에서 평판이 좋고 전문적인 회계 감사 서비스 회사 TOP 10
Hồ sơ báo cáo tài chính đã được kiểm toán gồm những tài liệu nào?
Một bộ báo cáo tài chính đã được kiểm toán hoàn chỉnh, đúng chuẩn để nộp cho ngân hàng hoặc bên mời thầu, thường bao gồm năm thành phần:
- 독립 감사 보고서: văn bản do doanh nghiệp kiểm toán phát hành, nêu rõ ý kiến kiểm toán viên.
- 재무상태표: phản ánh tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu tại thời điểm cuối kỳ.
- Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: thể hiện doanh thu, chi phí và lợi nhuận trong kỳ.
- 현금흐름표: đo dòng tiền vào và ra theo ba hoạt động kinh doanh, đầu tư, tài chính.
- Thuyết minh báo cáo tài chính: giải trình chi tiết các khoản mục và chính sách kế toán áp dụng.
Thiếu bất kỳ thành phần nào trong năm mục trên, bộ hồ sơ dễ bị ngân hàng hoặc chủ đầu tư trả lại để bổ sung, gây chậm trễ tiến độ giải ngân hoặc nộp thầu.
Quy trình kiểm toán báo cáo tài chính diễn ra như thế nào?
Quy trình để tạo ra một 재무 보고서 đã được kiểm toán gồm ba bước chính, tuân thủ chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA) và thông lệ quốc tế được thừa nhận:
- Bước 1: Lập kế hoạch kiểm toán. Kiểm toán viên tìm hiểu đặc thù ngành nghề, đánh giá sơ bộ hệ thống kiểm soát nội bộ, xác định phạm vi và rủi ro sai sót trọng yếu do gian lận hoặc nhầm lẫn.
- Bước 2: Thực hiện thủ tục kiểm toán. Đây là giai đoạn thu thập bằng chứng kiểm toán qua kiểm tra chứng từ, đối chiếu công nợ, kiểm kê tài sản và phỏng vấn nhân sự liên quan.
- Bước 3: Tổng hợp và phát hành ý kiến. Kiểm toán viên xem xét sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc niên độ, đánh giá khả năng hoạt động liên tục, thu thập thư giải trình của ban giám đốc, rồi kết luận bằng một trong bốn dạng ý kiến kiểm toán.
더 많은 기사를 보려면 다음 링크를 클릭하세요: 신뢰할 수 있는 회계법인: MAN이 선정한 최고의 회계법인 15곳과 솔루션
Tổng hợp văn bản pháp luật liên quan đến báo cáo tài chính đã được kiểm toán
Lưu ý quan trọng: Doanh nghiệp cần rà soát lại tiêu chí quy mô dựa trên số liệu năm liền kề trước để xác định chính xác mình có thuộc diện bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính hay không, tránh bị xử phạt do bỏ sót nghĩa vụ.
| 법률 문서 | Số hiệu / Ngày ban hành | 관련 콘텐츠 |
| 독립감사에 관한 법률 | Số 67/2011/QH12, hiệu lực 1/1/2012 | Quy định nền tảng về hoạt động kiểm toán độc lập, đối tượng bắt buộc kiểm toán |
| Luật sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán độc lập | Số 56/2024/QH15, ngày 29/11/2024, hiệu lực 1/1/2025 | Bổ sung nhóm “doanh nghiệp quy mô lớn” vào diện bắt buộc kiểm toán, tăng quyền quản lý nhà nước |
| 법령 17/2012/ND-CP | Ngày 13/3/2012 | 독립 회계법인 시행을 위한 상세 지침. |
| 법령 90/2025/ND-CP | Ngày 14/4/2025 | Bổ sung tiêu chí xác định doanh nghiệp quy mô lớn; giới hạn 5 năm ký báo cáo kiểm toán liên tiếp |
| 회람 200/2014/TT-BTC | Ngày 22/12/2014 | Hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, biểu mẫu báo cáo tài chính |
Cách xác định doanh nghiệp có thuộc diện bắt buộc kiểm toán hay không – Ví dụ thực tế
Đây là phần nhiều kế toán nhầm lẫn nhất khi áp dụng quy định mới. Không phải doanh nghiệp quy mô lớn nào cũng đương nhiên bắt buộc kiểm toán ngay từ năm hiện tại, mà phải căn cứ vào số liệu của năm liền kề trước đó.
Ví dụ tính toán cụ thể:
Công ty B có 250 lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm 2025, tổng tài sản 120 tỷ đồng, tổng doanh thu 280 tỷ đồng. Công ty thỏa 2 trong 3 tiêu chí (lao động và tổng tài sản), nên bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính năm 2026. Nếu 2027 và 2028 liên tiếp không đạt đủ 2 tiêu chí, công ty tạm thời không phải kiểm toán bắt buộc từ 2029 cho đến khi đáp ứng lại.
| 기준 | Ngưỡng áp dụng | Cách xác định |
| Lao động tham gia BHXH bình quân năm | 200명이 넘는 사람들 | Tổng số lao động tham gia BHXH các tháng trong năm trước chia cho 12 |
| 총 연간 수익 | 3천억 VND 이상 | Căn cứ báo cáo tài chính năm trước liền kề |
| 총자산 | 1000억 VND 이상 | Xác định tại thời điểm cuối năm tài chính trước liền kề |
Case Study: Doanh nghiệp sản xuất tại Đồng Nai chuẩn bị hồ sơ đấu thầu quốc tế
Bối cảnh
Công ty TNHH Y (sản xuất bao bì công nghiệp, doanh thu năm 280 tỷ đồng, 210 lao động tham gia bảo hiểm xã hội) tại Đồng Nai muốn tham gia gói thầu cung cấp cho một tập đoàn nước ngoài. Yêu cầu hồ sơ mời thầu bắt buộc phải có báo cáo tài chính đã được kiểm toán trong vòng 12 tháng gần nhất.
Xử lý thực tế
Theo tư vấn từ MAN – Master Accountant Network, công ty tiến hành 3 bước: (1) Rà soát tiêu chí quy mô lớn theo Nghị định 90/2025/NĐ-CP; (2) Chọn đơn vị kiểm toán, thống nhất kế hoạch trước thời điểm nộp hồ sơ thầu 45 ngày; (3) Chuẩn bị chứng từ, đối chiếu công nợ và tài sản cố định trước khi kiểm toán viên vào làm việc thực địa.
Kết quả đo lường được
- Báo cáo kiểm toán được phát hành đúng hạn, trước thời điểm đóng thầu 10 ngày.
- Hồ sơ tài chính của công ty được bên mời thầu đánh giá đạt yêu cầu ngay từ vòng sơ tuyển, không phải giải trình bổ sung.
- Quá trình chuẩn bị sớm giúp công ty phát hiện và điều chỉnh một khoản chênh lệch khấu hao tài sản cố định trước khi phát hành báo cáo chính thức, tránh ý kiến ngoại trừ.
Nhận định chuyên gia: Rủi ro doanh nghiệp thường gặp khi chuẩn bị báo cáo tài chính đã được kiểm toán
Các chuyên gia tại MAN – 마스터 회계사 네트워크 với hơn 30 năm kinh nghiệm thực tế quản trị rủi ro thuế và kiểm toán tại Việt Nam lưu ý 4 rủi ro phổ biến nhất:
- Rủi ro 1: Chuẩn bị kiểm toán quá sát thời hạn nộp hồ sơ: Nhiều doanh nghiệp chỉ liên hệ đơn vị kiểm toán khi hồ sơ thầu hoặc hồ sơ vay vốn đã cận ngày nộp, khiến kiểm toán viên không đủ thời gian thu thập bằng chứng đầy đủ, dễ dẫn đến ý kiến ngoại trừ hoặc chậm phát hành báo cáo.
- Rủi ro 2: Nhầm lẫn giữa báo cáo tài chính tự lập và báo cáo đã kiểm toán: Một số doanh nghiệp nộp báo cáo tài chính có đóng dấu công ty nhưng chưa qua kiểm toán độc lập, dẫn đến bị loại hồ sơ ngay vòng sơ tuyển vì không đáp ứng yêu cầu pháp lý của bên nhận hồ sơ.
- Rủi ro 3: Bỏ sót nghĩa vụ kiểm toán bắt buộc theo tiêu chí quy mô lớn: Từ khi Nghị định 90/2025/NĐ-CP có hiệu lực, nhiều doanh nghiệp không thuộc nhóm FDI hay công ty đại chúng vẫn bất ngờ rơi vào diện bắt buộc kiểm toán do đạt tiêu chí quy mô lớn nhưng không rà soát kịp thời, dẫn đến rủi ro bị xử phạt vi phạm hành chính.
- Rủi ro 4: Hồ sơ, chứng từ không đầy đủ khi kiểm toán viên vào làm việc: Thiếu biên bản đối chiếu công nợ, thiếu biên bản kiểm kê tài sản hoặc thiếu thư giải trình của ban giám đốc là những nguyên nhân phổ biến khiến quá trình kiểm toán kéo dài, phát sinh chi phí ngoài dự kiến.
끝내다
Báo cáo tài chính đã được kiểm toán không chỉ là yêu cầu pháp lý với một số nhóm doanh nghiệp, mà còn là công cụ giúp xây dựng uy tín với ngân hàng, nhà đầu tư và đối tác đấu thầu. Chủ động rà soát nghĩa vụ 심사 theo tiêu chí quy mô lớn, chuẩn bị hồ sơ sớm và chọn đơn vị kiểm toán phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý không đáng có.
기타 서비스
MAN – Master Accountant Network의 서비스 연락처 정보
- 주소: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- 이메일: man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông 레 호앙 투옌 – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Tài chính doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp về báo cáo tài chính đã được kiểm toán
Báo cáo tài chính đã được kiểm toán có bắt buộc với mọi doanh nghiệp không?
Không. Chỉ các nhóm đối tượng quy định tại Luật Kiểm toán độc lập và Nghị định 90/2025/NĐ-CP (FDI, tổ chức tín dụng, công ty đại chúng, doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp quy mô lớn) mới bắt buộc. Doanh nghiệp khác có thể kiểm toán tự nguyện khi cần chứng minh năng lực tài chính.
Báo cáo tài chính đã được kiểm toán có thời hạn sử dụng bao lâu?
Pháp luật không quy định thời hạn cố định, nhưng ngân hàng và bên mời thầu thường yêu cầu báo cáo trong vòng 12 tháng gần nhất tính đến thời điểm nộp hồ sơ.
Ai được phép ký báo cáo kiểm toán?
Chỉ kiểm toán viên hành nghề có chứng chỉ và đăng ký hợp lệ tại doanh nghiệp kiểm toán được cấp phép mới được ký. Từ 2025, một kiểm toán viên không được ký cho cùng một đơn vị quá 5 năm liên tiếp.
Chi phí kiểm toán báo cáo tài chính được tính như thế nào?
Chi phí phụ thuộc quy mô doanh nghiệp, độ phức tạp của giao dịch và số lượng chi nhánh. Doanh nghiệp nên yêu cầu báo giá chi tiết và so sánh phạm vi công việc trước khi ký hợp đồng kiểm toán.
Nếu doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc nhưng không kiểm toán thì bị xử lý ra sao?
Doanh nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán, đồng thời báo cáo tài chính không được công nhận giá trị pháp lý khi nộp cho cơ quan quản lý hoặc bên thứ ba.
