Các công ty kiểm toán hàng đầu thế giới là đối tác quan trọng của nhiều doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Theo Law on Independent Auditing No. 67/2011/QH12, doanh nghiệp FDI, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm và công ty đại chúng thuộc diện bắt buộc phải được kiểm toán bởi đơn vị kiểm toán độc lập đủ điều kiện hành nghề. Vì vậy, lựa chọn công ty kiểm toán có mạng lưới quốc tế không chỉ giúp đáp ứng quy định pháp luật mà còn nâng cao uy tín và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình huy động vốn.
Bài viết này tổng hợp danh sách các công ty kiểm toán hàng đầu thế giới, phân tích thế mạnh của nhóm Big 4 gồm Deloitte, PwC, EY, KPMG cùng sáu hãng kiểm toán quốc tế uy tín khác, đồng thời chỉ ra tiêu chí lựa chọn phù hợp cho doanh nghiệp FDI và nhà đầu tư nước ngoài. Nội dung được biên soạn từ góc nhìn thực tế của MAN – Master Accountant Network, đơn vị tư vấn kiểm toán, kế toán và thuế với hơn 30 năm kinh nghiệm tại thị trường Việt Nam.
Tóm tắt trọng tâm về các công ty kiểm toán hàng đầu thế giới
- Các công ty kiểm toán hàng đầu thế giới là nhóm hãng kiểm toán có doanh thu, mạng lưới văn phòng và số lượng nhân sự lớn nhất toàn cầu, dẫn đầu bởi Big 4 (Deloitte, PwC, EY, KPMG).
- Dùng để kiểm toán báo cáo tài chính, tư vấn thuế và hỗ trợ các giao dịch tài chính cho doanh nghiệp đa quốc gia.
- Áp dụng cho doanh nghiệp FDI, công ty niêm yết và tập đoàn đa quốc gia cần báo cáo tài chính đạt chuẩn quốc tế.
- Cần đến khi doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc kiểm toán theo luật, khi gọi vốn quốc tế, niêm yết hoặc thực hiện mua bán sáp nhập xuyên biên giới.
- Căn cứ pháp lý chính: Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12, Điều 37 quy định đối tượng bắt buộc kiểm toán.
Các công ty kiểm toán hàng đầu thế giới được xếp hạng dựa trên tiêu chí nào?
Không có một bảng xếp hạng các công ty kiểm toán chính thức duy nhất cho các công ty kiểm toán hàng đầu thế giới. Các tổ chức nghiên cứu ngành thường dựa vào bốn tiêu chí chính: doanh thu toàn cầu hằng năm, số lượng nhân sự, độ phủ mạng lưới văn phòng tại các quốc gia và mức độ đa dạng của dịch vụ gồm kiểm toán, thuế, tư vấn và pháp lý.
Dựa trên các tiêu chí này, nhóm Big 4 luôn dẫn đầu, tiếp theo là nhóm mid-tier gồm sáu công ty kiểm toán hàng đầu thế giới khác. Nhóm mid-tier có quy mô nhỏ hơn Big 4 nhưng vẫn giữ vị thế toàn cầu đáng kể, phù hợp với doanh nghiệp vừa và các thị trường ngách.
4 công ty kiểm toán lớn nhất thế giới: Big 4 gồm những cái tên nào?
Big 4 công ty kiểm toán lớn nhất thế giới gồm Deloitte, PwC, EY và KPMG. Bốn công ty kiểm toán lớn này cùng cung cấp auditing services, tư vấn, thuế, giao dịch và quản lý rủi ro tại hầu hết các thị trường tài chính lớn trên toàn cầu, phục vụ phần lớn các tập đoàn nằm trong danh sách Fortune Global 500.
Deloitte
Deloitte ra đời năm 1845 tại London do William Welch Deloitte sáng lập, hiện đặt trụ sở toàn cầu cũng tại London. Đây là công ty kiểm toán lớn nhất trong Big 4 xét về cả doanh thu và nhân sự, hoạt động tại hơn 150 quốc gia với khoảng 460.000 nhân viên.
Doanh thu toàn cầu năm tài chính 2024 đạt khoảng 67,2 tỷ USD, trong đó mảng kiểm toán và đảm bảo đóng góp khoảng 21 tỷ USD, mức cao nhất trong nhóm Big 4. Thế mạnh của Deloitte nằm ở khả năng xử lý khách hàng đa quốc gia có cấu trúc phức tạp nhờ mạng lưới phủ rộng và danh mục dịch vụ đa dạng.
PwC (PricewaterhouseCoopers)
PwC hình thành năm 1998 từ sáp nhập Price Waterhouse và Coopers & Lybrand, trụ sở đặt tại London. Hãng có hơn 370.000 nhân viên, hiện diện tại khoảng 149 quốc gia. Doanh thu toàn cầu năm tài chính kết thúc 30/6/2024 đạt 55,4 tỷ USD, trong đó mảng Assurance mang về khoảng 19,5 tỷ USD.
PwC phục vụ khoảng 86% số doanh nghiệp trong danh sách Fortune Global 500, đồng thời đầu tư mạnh vào công nghệ AI và nền tảng kiểm toán số nhằm đáp ứng yêu cầu báo cáo ESG ngày càng khắt khe từ nhà đầu tư quốc tế.
EY (Ernst & Young)
EY hình thành năm 1989 từ hợp nhất Ernst & Whinney và Arthur Young, trụ sở tại London. Hãng có khoảng 393.000 nhân sự, tổ chức hoạt động theo bốn khu vực chính gồm Americas, EMEIA, châu Á Thái Bình Dương và Nhật Bản.
Doanh thu toàn cầu năm tài chính 2024 đạt khoảng 51,2 tỷ USD, với mảng Assurance và Tax ghi nhận tốc độ tăng trưởng mạnh nhất giai đoạn 2023-2024. EY được đánh giá cao ở khả năng hỗ trợ các thương vụ mua bán, sáp nhập và định giá doanh nghiệp xuyên biên giới.
KPMG
KPMG hình thành năm 1987 từ hợp nhất Peat Marwick International và Klynveld Main Goerdeler, trụ sở đặt tại Amstelveen, Hà Lan. Hãng có khoảng 275.000 nhân sự, hoạt động tại 145 đến 150 quốc gia.
Doanh thu toàn cầu năm tài chính kết thúc 30/9/2024 đạt khoảng 38,4 tỷ USD, trong đó mảng Audit tăng 6,2% lên 13,4 tỷ USD và mảng Tax & Legal tăng 9,6% lên 8,7 tỷ USD. KPMG có lợi thế phục vụ cả doanh nghiệp vừa lẫn tập đoàn lớn nhờ chuyên môn sâu kết hợp mạng lưới quốc tế.
6 công ty kiểm toán hàng đầu thế giới khác ngoài Big 4 là những ai?
Ngoài bốn công ty kiểm toán lớn nhất thế giới, nhóm mid-tier gồm sáu hãng kiểm toán quốc tế vẫn giữ vị thế đáng kể, đặc biệt phù hợp với doanh nghiệp vừa và các thương vụ có quy mô vốn khiêm tốn hơn.
BDO Global
BDO Global đạt doanh thu 11,8 tỷ USD, khoảng 97.200 nhân sự, trụ sở tại Zaventem, Bỉ. Đây là hãng kiểm toán lớn thứ năm thế giới, dẫn đầu nhóm mid-tier với 1.800 văn phòng tại 164 quốc gia. BDO tập trung phục vụ khách hàng thuộc phân khúc doanh nghiệp vừa, với văn hóa linh hoạt và cách tiếp cận cá nhân hóa hơn so với Big 4.
RSM
RSM có doanh thu 8 tỷ USD, khoảng 57.000 nhân sự, trụ sở tại London. Hãng sở hữu 830 văn phòng tại 120 quốc gia và giữ vị thế đặc biệt mạnh tại thị trường Mỹ. RSM chú trọng các giải pháp dựa trên công nghệ và dịch vụ kiểm toán cá nhân hóa cho khách hàng vừa và nhỏ.
Grant Thornton International
Grant Thornton đạt doanh thu 7,2 tỷ USD với khoảng 68.000 nhân sự, trụ sở tại London. Hãng sử dụng bộ công cụ kiểm toán độc quyền Voyager suite để chuẩn hóa quy trình trên toàn mạng lưới, đồng thời xây dựng hệ thống giám sát chất lượng kiểm toán nhất quán ở các thị trường thành viên.
Baker Tilly International
Baker Tilly ghi nhận doanh thu hơn 4,6 tỷ USD, tăng trưởng 13% so với năm trước, khoảng 39.000 nhân sự, trụ sở tại London. Mạng lưới phủ 145 quốc gia, thế mạnh nằm ở dịch vụ chuyên sâu cho quỹ đầu tư tư nhân, khu vực công và lĩnh vực bất động sản, xây dựng.
Crowe Global
Crowe Global có doanh thu 4,4 tỷ USD, khoảng 42.000 nhân sự, trụ sở tại New York. Hãng sở hữu hơn 200 công ty thành viên tại 130 quốc gia, tập trung phục vụ doanh nghiệp vừa với chuyên môn sâu trong các ngành chăm sóc sức khỏe, dịch vụ tài chính và sản xuất.
Nexia International
Nexia International khép lại danh sách với doanh thu 4 tỷ USD, khoảng 26.000 nhân sự, trụ sở tại London, hiện diện tại hơn 120 quốc gia. Hãng xây dựng dịch vụ kiểm toán dựa trên chuyên môn ngành kết hợp am hiểu thị trường địa phương, phục vụ các lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, công nghệ, bán lẻ và tài chính.
Bảng so sánh các công ty kiểm toán hàng đầu thế giới
Bảng dưới đây tổng hợp quy mô của mười công ty kiểm toán hàng đầu thế giới theo doanh thu, nhân sự và độ phủ quốc gia, giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan trước khi lựa chọn đối tác.
| Công ty | Trụ sở chính | Doanh thu toàn cầu | Nhân sự | Số quốc gia |
| Deloitte | London, Anh | ~67,2 tỷ USD | ~460.000 | 150+ |
| PwC | London, Anh | ~55,4 tỷ USD | ~370.000 | 149 |
| EY | London, Anh | ~51,2 tỷ USD | ~393.000 | 150+ |
| KPMG | Amstelveen, Hà Lan | ~38,4 tỷ USD | ~275.000 | 145-150 |
| BDO Global | Zaventem, Bỉ | ~11,8 tỷ USD | ~97.200 | 164 |
| RSM | London, Anh | ~8 tỷ USD | ~57.000 | 120 |
| Grant Thornton | London, Anh | ~7,2 tỷ USD | ~68.000 | 140+ |
| Baker Tilly | London, Anh | ~4,6 tỷ USD | ~39.000 | 145 |
| Crowe Global | New York, Mỹ | ~4,4 tỷ USD | ~42.000 | 130 |
| Nexia International | London, Anh | ~4 tỷ USD | ~26.000 | 120+ |
Doanh nghiệp FDI cần dựa trên tiêu chí nào để chọn công ty kiểm toán quốc tế phù hợp?
Theo Công văn số 1339/BTC-CĐKT ngày 24/01/2014 của Bộ Tài chính, foreign-invested enterprises nằm trong danh sách các đối tượng bắt buộc phải kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm. Khi hồ sơ quyết toán thuế không đính kèm báo cáo kiểm toán, cơ quan thuế có quyền không tiếp nhận và yêu cầu bổ sung.
Mạng lưới tương thích với công ty mẹ: chọn hãng kiểm toán có hiện diện tại quốc gia đặt trụ sở công ty mẹ để đồng bộ chuẩn báo cáo tài chính hợp nhất.
Ngoài yếu tố mạng lưới, doanh nghiệp cần cân nhắc thêm ba tiêu chí sau khi chọn đối tác kiểm toán:
- Kinh nghiệm ngành: đơn vị kiểm toán từng phục vụ doanh nghiệp cùng lĩnh vực sản xuất, thương mại hay dịch vụ sẽ hiểu đúng bản chất giao dịch và rủi ro đặc thù.
- Khả năng song song hai chuẩn báo cáo: đáp ứng cả chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) lẫn chuẩn báo cáo quốc tế (IFRS) mà công ty mẹ yêu cầu.
- Chi phí phù hợp quy mô: mức phí của Big 4 thường cao hơn đáng kể so với nhóm mid-tier, cần cân đối giữa ngân sách và yêu cầu thực tế của cổ đông.
Theo góc nhìn từ MAN – Master Accountant Network, sau nhiều năm đồng hành cùng doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, việc chọn đơn vị kiểm toán không chỉ dừng ở thương hiệu toàn cầu. Năng lực đội ngũ tại chỗ, am hiểu quy định thuế và kế toán Việt Nam, mới là yếu tố quyết định chất lượng cuộc kiểm toán và mức độ rủi ro khi quyết toán thuế cuối năm.
Case Study: Doanh nghiệp FDI ngành sản xuất chọn đối tác kiểm toán mạng lưới quốc tế thế nào?
Bối cảnh
Công ty TNHH Y, sản xuất thiết bị công nghiệp với vốn đầu tư từ Nhật Bản, doanh thu hằng năm khoảng 40 triệu USD, hoạt động tại Đồng Nai. Công ty mẹ tại Nhật yêu cầu báo cáo tài chính hợp nhất theo chuẩn IFRS, trong khi công ty con tại Việt Nam vẫn phải lập báo cáo theo chuẩn VAS để nộp cho cơ quan thuế.
Xử lý
Theo tư vấn từ MAN – Master Accountant Network, công ty đã thực hiện ba bước: (1) rà soát yêu cầu báo cáo tài chính hợp nhất từ công ty mẹ để xác định chuẩn mực và thời hạn nộp; (2) lựa chọn đơn vị kiểm toán có mạng lưới liên kết tại Nhật Bản, đảm bảo dữ liệu kiểm toán tại Việt Nam được công ty mẹ chấp nhận trực tiếp; (3) chuẩn hóa hồ sơ kế toán theo VAS song song đối chiếu IFRS trước mùa kiểm toán, tránh phát sinh bút toán điều chỉnh vào phút chót.
Kết quả đo lường được
- Thời gian hoàn tất kiểm toán báo cáo tài chính năm giảm từ 25 ngày xuống còn 14 ngày.
- Số lượng bút toán điều chỉnh phát sinh trong quá trình kiểm toán giảm hơn 60% so với năm trước đó.
- Báo cáo kiểm toán được công ty mẹ tại Nhật Bản chấp nhận ngay ở vòng rà soát đầu tiên, không phát sinh yêu cầu giải trình bổ sung.
Nhận định chuyên gia: Rủi ro doanh nghiệp FDI thường gặp khi chọn đơn vị kiểm toán quốc tế
Các chuyên gia tại MAN – Master Accountant Network với hơn 30 năm kinh nghiệm tư vấn thuế và kiểm toán tại Việt Nam lưu ý bốn rủi ro chính mà doanh nghiệp FDI hay gặp phải:
- Rủi ro 1: Chọn theo thương hiệu mà bỏ qua năng lực đội ngũ tại chỗ: Nhiều doanh nghiệp ưu tiên tên tuổi Big 4 nhưng không kiểm tra kỹ đội ngũ kiểm toán viên phụ trách trực tiếp. Khi đội ngũ tại chỗ thiếu kinh nghiệm với đặc thù ngành, thời gian kiểm toán kéo dài và chi phí phát sinh vượt dự toán ban đầu.
- Rủi ro 2: Không đồng bộ chuẩn báo cáo giữa công ty mẹ và công ty con: Khi công ty mẹ yêu cầu IFRS nhưng công ty con chỉ chuẩn bị hồ sơ theo VAS, đơn vị kiểm toán phải mất thêm thời gian đối chiếu, dẫn đến rủi ro sai lệch số liệu hợp nhất và chậm trễ báo cáo cho cổ đông nước ngoài.
- Rủi ro 3: Thiếu chuẩn bị hồ sơ kế toán trước mùa kiểm toán: Hồ sơ chứng từ rời rạc, thiếu biên bản đối chiếu công nợ hoặc bảng kiểm kê tài sản khiến cuộc kiểm toán kéo dài, đôi khi dẫn đến ý kiến kiểm toán ngoại trừ, ảnh hưởng trực tiếp đến hồ sơ vay vốn hoặc báo cáo cho nhà đầu tư.
- Rủi ro 4: Bỏ qua yếu tố chi phí dài hạn khi chuyển đổi đơn vị kiểm toán: Chuyển từ Big 4 sang mid-tier hoặc ngược lại giữa chừng có thể khiến doanh nghiệp mất dữ liệu lịch sử kiểm toán, phát sinh chi phí rà soát lại số dư đầu kỳ. Doanh nghiệp nên hoạch định chiến lược kiểm toán dài hạn thay vì chọn theo từng năm tài chính riêng lẻ.
Conclude
Các công ty kiểm toán hàng đầu thế giới không chỉ khác nhau ở quy mô doanh thu và số lượng nhân sự, mà còn ở cách tiếp cận từng nhóm khách hàng, từ tập đoàn niêm yết đến doanh nghiệp vừa. Việc hiểu rõ thế mạnh của từng hãng, đối chiếu với yêu cầu báo cáo của công ty mẹ và quy định pháp luật hiện hành tại Việt Nam sẽ giúp doanh nghiệp FDI tránh được những rủi ro không đáng có khi lựa chọn đối tác kiểm toán.
MAN – Master Accountant Network là đơn vị tư vấn thuế, kế toán và kiểm toán với đội ngũ chuyên gia hơn 30 năm kinh nghiệm thực tế, am hiểu sâu sắc quản trị rủi ro thuế tại Việt Nam. Chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp trong nước và cá nhân trong việc chuẩn bị hồ sơ kiểm toán, lựa chọn đối tác kiểm toán phù hợp và xử lý các vướng mắc phát sinh trong quá trình quyết toán thuế. Để được tư vấn cụ thể cho trường hợp doanh nghiệp bạn, hãy liên hệ MAN – Master Accountant Network.
Service contact information at MAN – Master Accountant Network
- Address: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- E-mail: man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Le Hoang Tuyen – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Tài chính doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp về các công ty kiểm toán hàng đầu thế giới
Big 4 kiểm toán là gì?
Big 4 là cách gọi bốn công ty kiểm toán lớn nhất thế giới gồm Deloitte, PwC, EY và KPMG, cùng chiếm phần lớn thị phần kiểm toán các tập đoàn niêm yết toàn cầu.
Doanh nghiệp FDI tại Việt Nam có bắt buộc thuê Big 4 không?
Không bắt buộc phải thuê Big 4. Theo Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12, doanh nghiệp FDI chỉ bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm bởi một đơn vị kiểm toán đủ điều kiện hành nghề, có thể thuộc Big 4 hoặc nhóm mid-tier.
Chi phí kiểm toán tại các công ty kiểm toán hàng đầu thế giới có đắt hơn nhiều so với công ty trong nước không?
Có. Mức phí của Big 4 và các hãng mạng lưới quốc tế thường cao hơn công ty kiểm toán nội địa do chi phí vận hành mạng lưới toàn cầu và yêu cầu chất lượng theo chuẩn quốc tế, nhưng mức chênh lệch cụ thể phụ thuộc quy mô và độ phức tạp của từng doanh nghiệp.
Làm sao biết công ty kiểm toán có mạng lưới quốc tế thật sự?
Doanh nghiệp nên kiểm tra công ty kiểm toán có là thành viên chính thức của mạng lưới quốc tế hay không, đối chiếu danh sách văn phòng thành viên tại quốc gia của công ty mẹ, đồng thời yêu cầu hồ sơ năng lực và giấy phép hành nghề do Bộ Tài chính cấp.
Ngoài Big 4, doanh nghiệp vừa nên chọn nhóm công ty kiểm toán nào?
Nhóm mid-tier như BDO, RSM, Grant Thornton, Baker Tilly, Crowe Global hoặc Nexia International thường phù hợp hơn với doanh nghiệp vừa nhờ chi phí hợp lý và cách tiếp cận cá nhân hóa, trong khi vẫn giữ được mạng lưới quốc tế cần thiết cho báo cáo hợp nhất.
