Case Study: Giải cứu doanh nghiệp khỏi rủi ro thuế từ sai sót kiểm soát nội bộ

Bối cảnh: Khách hàng là một doanh nghiệp trong lĩnh vực thương mại điện tử với quy mô doanh thu hàng nghìn tỷ đồng. Dù hệ thống kế toán hoạt động ổn định, doanh nghiệp này liên tục bị cơ quan thuế truy thu số tiền lớn sau mỗi đợt quyết toán do các sai sót liên quan đến hóa đơn đầu vào và phân loại chi phí.

Vấn đề:

  • Hệ thống kiểm soát nội bộ hiện tại chỉ tập trung vào việc ghi chép số liệu, thiếu các chốt chặn tự động để lọc hóa đơn rủi ro từ các đơn vị cung cấp không uy tín.

  • Thiếu sự phối hợp giữa bộ phận vận hành và bộ phận kế toán, dẫn đến việc chứng từ không khớp với thực tế phát sinh (hàng hóa bị “lệch” so với hóa đơn).

Giải pháp của MAN:

  • Thiết lập lại “Tuyến phòng thủ thứ nhất”: Cấu trúc hóa lại quy trình phê duyệt mua sắm, yêu cầu khớp lệnh 3 chiều (Purchase Order – Receiving Report – Invoice).

  • Ứng dụng công nghệ: Triển khai phần mềm rà soát hóa đơn tự động, cảnh báo tức thì các hóa đơn có dấu hiệu rủi ro cao theo dữ liệu của Tổng cục Thuế.

  • Đào tạo văn hóa: Xây dựng quy trình tự kiểm tra định kỳ hàng tháng (Monthly Self-Audit) cho từng phòng ban.

Kết quả: Sau 6 tháng triển khai hệ thống kiểm toán nội bộ mới, doanh nghiệp đã giảm thiểu 95% sai sót liên quan đến hóa đơn. Trong đợt thanh tra thuế cuối năm 2025, doanh nghiệp được cơ quan chức năng đánh giá cao về tính minh bạch và mức phạt vi phạm hành chính giảm xuống mức tối thiểu.

Nhận định từ chuyên gia: Kiểm toán nội bộ là trái tim của quản trị doanh nghiệp hiện đại

Theo Ông Lê Hoàng Tuyên – Founder & CEO tại MAN – Master Accountant Network:

“Nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam hiện nay vẫn giữ tư duy rằng kiểm toán nội bộ là một ‘chi phí’ không sinh lời. Đây là một sai lầm chết người. Thực tế, hệ thống kiểm toán nội bộ được xây dựng bài bản chính là ‘công cụ tạo ra lợi nhuận’ một cách gián tiếp.

Khi một hệ thống kiểm toán vận hành tốt, nó không chỉ giúp doanh nghiệp tránh các khoản phạt thuế (thường chiếm tỷ trọng lớn trong lợi nhuận ròng), mà còn là ‘bệ phóng’ giúp Ban lãnh đạo tự tin đưa ra các quyết định chiến lược dựa trên những con số trung thực. Trong kỷ nguyên kinh tế số, khi dữ liệu là tài sản lớn nhất, nếu bạn không bảo vệ được sự toàn vẹn của dữ liệu thông qua hệ thống kiểm soát nội bộ, bạn đang để tài sản của mình ‘rò rỉ’ ra ngoài mỗi ngày mà không hề hay biết.”

Góc nhìn của chuyên gia về xu hướng: “Trong 3-5 năm tới, các doanh nghiệp tại Việt Nam không chỉ cần kiểm toán con số, mà cần kiểm toán năng lực số. Sếp Tuyên nhận định rằng các doanh nghiệp sở hữu hệ thống quản trị tích hợp (ERP) kết nối với kiểm toán nội bộ thời gian thực sẽ là những đơn vị dẫn đầu cuộc chơi. Tại MAN, chúng tôi không chỉ tư vấn về mặt luật pháp, mà chúng tôi đồng hành cùng khách hàng trong việc kiến tạo một hệ sinh thái kiểm soát bền vững, biến ‘nguy’ thành ‘cơ’ ngay từ khâu vận hành nhỏ nhất.”