Kế hoạch kiểm toán nội bộ đóng vai trò là “kim chỉ nam” giúp Ngân hàng Nhà nước (NHNN) kiểm soát rủi ro và đảm bảo tính tuân thủ trong mọi hoạt động nghiệp vụ. Theo Thông tư 38/2025/TT-NHNN ban hành ngày 31/10/2025, việc xây dựng và triển khai kế hoạch này không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là nền tảng để nâng cao năng lực quản trị hệ thống ngân hàng quốc gia.
Sự ra đời của Thông tư 38 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa quy trình kiểm soát và kiểm toán nội bộ. Đối với các chuyên gia tài chính và quản lý, việc nắm vững các quy định về kế hoạch kiểm toán nội bộ là điều kiện tiên quyết để vận hành bộ máy hiệu quả, tránh các sai sót trọng yếu và đảm bảo sự minh bạch trong báo cáo tài chính. Hãy cùng khám phá chi tiết các quy định mới nhất dưới đây.
Khung pháp lý và tầm quan trọng của kế hoạch kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng Nhà nước
Kế hoạch kiểm toán nội bộ hằng năm tại Ngân hàng Nhà nước được thực hiện dựa trên nguyên tắc định hướng rủi ro. Điều này có nghĩa là các khu vực có rủi ro cao sẽ được ưu tiên kiểm toán trước nhằm tối ưu hóa nguồn lực của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước.
Thông tư 38/2025/TT-NHNN quy định rõ ràng về trách nhiệm của Chánh Thanh tra NHNN trong việc tổ chức, điều hành và giám sát các cuộc kiểm toán. Việc thực thi đúng kế hoạch kiểm toán nội bộ giúp bảo vệ tài sản nhà nước và duy trì sự ổn định của hệ thống tiền tệ.
Căn cứ ban hành và hiệu lực thi hành
Thông tư 38/2025/TT-NHNN được ký ban hành vào cuối tháng 10 năm 2025 và sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/12/2026. Đây là khoảng thời gian cần thiết để các đơn vị thuộc NHNN chuẩn bị nguồn lực và hệ thống để đáp ứng các tiêu chuẩn mới về kế hoạch kiểm toán nội bộ.
Vai trò của Chánh Thanh tra trong việc thực hiện kế hoạch
Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc cụ thể hóa kế hoạch kiểm toán nội bộ tổng thể thành các kế hoạch chi tiết. Mọi hoạt động từ khâu chuẩn bị nhân sự đến khi ban hành kết luận đều phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình đã được Thống đốc phê duyệt.
Quy trình triển khai kế hoạch kiểm toán nội bộ hằng năm theo Điều 21 Thông tư 38
Thực hiện kế hoạch kiểm toán nội bộ không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra các con số mà còn là quá trình đánh giá tính hiệu quả của các quy trình nghiệp vụ. Điều 21 của Thông tư đã quy định rất chi tiết các bước thực hiện như sau:
Lập và ban hành kế hoạch kiểm toán chi tiết
Dựa trên kế hoạch kiểm toán nội bộ tổng thể đã được phê duyệt, Chánh Thanh tra sẽ tổ chức xây dựng các kế hoạch chi tiết. Nội dung này phải đảm bảo phù hợp với nguồn lực thực tế, tránh gây chồng chéo hoặc ảnh hưởng quá mức đến hoạt động thường xuyên của đơn vị được kiểm toán.
| Nội dung kế hoạch chi tiết | Yêu cầu thực hiện |
| Dự kiến thời gian | Xác định rõ ngày bắt đầu và kết thúc dự kiến |
| Thành phần Đoàn | Phân công Trưởng đoàn và các thành viên có năng lực phù hợp |
| Phạm vi kiểm toán | Khoanh vùng các mảng nghiệp vụ, mốc thời gian cụ thể |
| Đối tượng kiểm toán | Xác định đơn vị, bộ phận trực tiếp chịu sự kiểm tra |
Ký và ban hành quyết định kiểm toán
Quyết định kiểm toán là văn bản pháp lý chính thức để bắt đầu cuộc kiểm toán. Chánh Thanh tra NHNN sẽ thừa lệnh Thống đốc ký văn bản này dựa trên kế hoạch kiểm toán nội bộ đã được duyệt trước đó. Quyết định phải nêu rõ mục tiêu, nội dung và các thành viên tham gia đoàn công tác.
Thời hạn thông báo quyết định kiểm toán
Để đơn vị được kiểm toán có sự chuẩn bị tốt nhất về hồ sơ, quyết định phải được gửi đi chậm nhất 03 ngày làm việc trước khi bắt đầu. Tuy nhiên, đối với các trường hợp kiểm toán đột xuất, quy định về kế hoạch kiểm toán nội bộ cho phép thực hiện ngay theo yêu cầu của Thống đốc để đảm bảo tính kịp thời.
Các nội dung bắt buộc trong quyết định kiểm toán nội bộ
Mỗi cuộc kiểm toán thuộc kế hoạch kiểm toán nội bộ hằng năm đều phải có một quyết định cụ thể. Sự thiếu sót bất kỳ nội dung nào trong quyết định cũng có thể dẫn đến những tranh chấp về thẩm quyền hoặc phạm vi kiểm tra sau này.
Danh mục thông tin bắt buộc
Theo quy định, một quyết định kiểm toán chuẩn mực phải bao gồm: căn cứ pháp lý; tên đơn vị được kiểm toán; mục tiêu và phạm vi của kế hoạch kiểm toán nội bộ lần này; địa điểm tác nghiệp; thời gian làm việc chính thức và danh sách nhân sự tham gia.
Sửa đổi và bổ sung quyết định
Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh thay đổi về nhân sự hoặc phạm vi, Chánh Thanh tra phải ban hành quyết định sửa đổi. Văn bản này cần được thông báo ngay lập tức cho các bên liên quan để điều chỉnh việc thực thi kế hoạch kiểm toán nội bộ sao cho khớp với tình hình thực tế.
Hành vi nghiêm cấm trong hoạt động kiểm toán nội bộ Ngân hàng Nhà nước
Để bảo vệ tính liêm chính của kế hoạch kiểm toán nội bộ, Điều 16 Thông tư 38 đã thiết lập một “hàng rào” pháp lý nghiêm ngặt. Điều này nhằm ngăn ngừa các rủi ro về tham nhũng, trục lợi chính sách và đảm bảo tính khách quan cho kết quả kiểm toán.
Đối với Thanh tra NHNN và Đoàn kiểm toán
Những cá nhân tham gia thực thi kế hoạch kiểm toán nội bộ tuyệt đối không được tham ô, nhũng nhiễu hoặc trục lợi cá nhân. Đồng thời, nghiêm cấm tiết lộ bí mật nhà nước, thông tin kiểm toán chưa công bố hoặc thông đồng làm sai lệch hồ sơ, báo cáo kiểm toán.
Đối với đơn vị được kiểm toán và các tổ chức liên quan
Sự hợp tác của đơn vị là yếu tố then chốt để hoàn thành kế hoạch kiểm toán nội bộ. Các hành vi bị cấm bao gồm: từ chối cung cấp hồ sơ (kể cả tài liệu mật), cản trở hoạt động đoàn, báo cáo sai sự thật hoặc tìm cách hối lộ thành viên đoàn kiểm toán.
Sự can thiệp trái pháp luật của bên thứ ba
Thông tư cũng nhấn mạnh việc nghiêm cấm bất kỳ tổ chức, cá nhân nào can thiệp trái phép vào quá trình thực hiện kế hoạch kiểm toán nội bộ. Điều này đảm bảo tính độc lập tuyệt đối cho các kết luận và kiến nghị kiểm toán sau khi kết thúc đợt làm việc.
Bảng so sánh kiểm toán định kỳ và kiểm toán đột xuất
Việc phân biệt hai hình thức này giúp các đơn vị chủ động phối hợp khi thực hiện kế hoạch kiểm toán nội bộ.
| Đặc điểm | Kiểm toán định kỳ (Theo kế hoạch) | Kiểm toán đột xuất |
| Căn cứ | Kế hoạch hằng năm được phê duyệt | Chỉ đạo của Thống đốc/Dấu hiệu vi phạm |
| Thông báo trước | Ít nhất 03 ngày làm việc | Không bắt buộc thông báo trước |
| Tính chất | Đánh giá tổng thể, thường xuyên | Giải quyết sự vụ, vấn đề trọng tâm |
| Nhân sự | Theo kế hoạch kiểm toán nội bộ | Linh hoạt theo yêu cầu nhiệm vụ |
Kết luận
Kế hoạch kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng Nhà nước là một quy trình chặt chẽ, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về pháp luật và nghiệp vụ. Việc tuân thủ Thông tư 38/2025/TT-NHNN giúp các đơn vị hoàn thành nghĩa vụ pháp lý và củng cố hệ thống quản trị nội bộ bền vững.
Nếu doanh nghiệp bạn cần tư vấn chuyên sâu về các quy định liên quan đến kế hoạch kiểm toán nội bộ, hãy liên hệ ngay với MAN – Master Accountant Network. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi cam kết mang lại giải pháp thực tiễn, giúp quý khách hàng an tâm trong mọi hoạt động kiểm soát và thanh kiểm tra chuyên ngành.
Các dịch vụ khác
- Dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính
- Dịch vụ kiểm toán nội bộ
- Dịch vụ Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ
- Dịch vụ kiểm toán theo yêu cầu
- Dịch vụ kiểm toán thuế chuyên nghiệp
- Dịch vụ kiểm toán xây dựng
- Dịch vụ kiểm toán quyết toán dự án hoàn thành
Thông tin liên hệ dịch vụ tại MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
Những câu hỏi thường gặp về kế hoạch kiểm toán nội bộ tại NHNN
Ai ký quyết định thực hiện kế hoạch kiểm toán nội bộ?
Chánh Thanh tra NHNN thừa lệnh Thống đốc ký quyết định dựa trên kế hoạch kiểm toán nội bộ đã được phê duyệt trước đó.
Đơn vị được kiểm toán có quyền từ chối cung cấp tài liệu mật không?
Theo Điều 16 Thông tư 38, đơn vị không được phép từ chối cung cấp tài liệu phục vụ việc thực hiện kế hoạch kiểm toán nội bộ, kể cả tài liệu mật.
Nếu phát hiện sai phạm trong quá trình kiểm toán thì xử lý thế nào?
Đoàn kiểm toán sẽ ghi nhận vào biên bản và báo cáo Chánh Thanh tra trình Thống đốc xử lý theo quy định về kế hoạch kiểm toán nội bộ và pháp luật hiện hành.
